Kiedy mówię, że jestem optometrystką bardzo często słyszę pytanie, czym zajmuje się optometrysta? Moi pacjenci w gabinecie często zwracają się do mnie “pani doktor”, a powyższy tytuł wpisu, podkreślony przez Google na czerwono, sugeruje błędy w pisowni. W związku z tym, w moim pierwszym wpisie przedstawię Wam moją wersję wydarzeń.
Refrakcja oka
Promienie świetlne przechodząc przez układ wzrokowy docierają do siatkówki oka, gdzie powstaje ostry obraz przedmiotu. Dzieje się tak w oku “normalnowzrocznym”, czyli nieobarczonym wadą refrakcji.
Jeżeli promienie skupiają się przed siatkówką obraz przedmiotu jest zamazany, a oko nazywamy okiem krótkowzrocznym. Do korekcji krótkowzroczności stosujemy soczewki ujemne, tzw. “minusy”.
Promienie świetlne skupiające się za siatkówką świadczą o wadzie refrakcji zwanej dalekowzrocznością. Oko nadwzroczne korygujemy soczewkami dodatnimi, tzw. “plusami”.
W sytuacji gdy promienie świetlne po przejściu przez układ optyczny skupiają się w dwóch punktach, mówimy o astygmatyzmie, a do jego korekcji stosujemy soczewki cylindryczne, tzw. “cylindry”.
Sposób załamania promieni świetlnych w gałce ocznej sprawdzamy mierząc refrakcję oka.
Refrakcjonista zajmuje się pomiarem refrakcji oczu. Za pomocą urządzeń pomiarowych, najczęściej autorefraktometru, sprawdza czy istnieje wada refrakcji i określa jej moc. Aby zostać refrakcjonistą należy odbyć specjalistyczny kurs.
Dobór okularów
Moc wady refrakcji oka nie jest jednoznaczna z mocą okularów, jakie należy stosować. Okulary dobierane są po ocenie dodatkowych parametrów widzenia, takich jak np. wysiłek akomodacji.
Akomodacja to proces, który zachodzi w oku podczas kierowania uwagi wzrokowej z odległości dalekich na bliskie. Oko dostosowuje moc układu optycznego, aby wyostrzyć obiekty w odległościach bliskich. Okulary nie mogą zaburzać tego procesu. Zarówno jedno, jak i drugie oko powinno akomodować w takim samym stopniu, aby nie zaburzać widzenia obuocznego.
Optometrysta zajmuje się doborem okularów i soczewek kontaktowych. Badanie optometryczne zawiera pomiar refrakcji, ostrości widzenia, akomodacji, ruchów oczu, stanu widzenia obuocznego. Po takim badaniu i uwzględnieniu trybu życia pacjenta, o który
pytamy podczas niezbędnego wywiadu, możemy zalecić odpowiednią korekcję. Na badaniu pod kątem doboru soczewek kontaktowych dokonujemy przeglądu przedniego odcinka oka w biomikroskopie, uczymy zakładać, ściągać i dbać o soczewki.
Część optometrystów pracuje w klinikach okulistycznych, wykonując inne badania i pomiary gałki ocznej, wykorzystywane w diagnostyce okulistycznej. Optometryści mogą pracować w laboratoriach optycznych, być przedstawicielami firm medycznych i optycznych. Aby zostać optometrystą należy ukończyć studia magisterskie.
Refrakcjonista również może dobierać okulary i soczewki kontaktowe, pod warunkiem że jest do tego dobrze przygotowany. Nie mam na celu stawiać wyższość zawodu optometrysty nad refrakcjonistą. Zwracam uwagę na różnice w kształceniu, choć i tak chciałoby się rzec age before beauty – doświadczenie przodem.
Terapia widzenia
Optometrysta może prowadzić terapię widzenia. Od pewnego czasu w Polsce istnieją studia doszkalające optometrystów w zakresie prowadzenia ćwiczeń wzrokowych w zaburzeniach widzenia. Nie każdy optometrysta się tym zajmuje, dlatego jeżeli jesteś zainteresowany terapią najpierw zapytaj optometrystę o jego kwalifikacje.
Został mi do wyjaśnienia jeszcze jeden termin, jakim jest ortoptysta, a dokładniej ortoptystka (pogrubione). To jeden z niewielu zawodów w języku polskim występujący w formie żeńskiej. Aby zostać ortoptystką należy ukończyć szkołę policealną i zdać państwowy egzamin zawodowy.
Do obowiązków ortoptystki należy wykrywanie i leczenie zaburzeń widzenia, takich jak zez i stany adaptacyjne do zeza, niedowidzenie,
zaburzenia ruchów oczu i zaburzenia akomodacji. Ortoptystki prowadzą terapię widzenia i dobierają odpowiednie pomoce optyczne niezbędne w procesie rehabilitacji wzroku. W związku z tym, że pierwszym etapem w terapii jest dobór odpowiednich okularów lub soczewek kontaktowych, ortoptystka potrafi ocenić wadę refrakcji oraz słuszność stosowanej korekcji. Duża cześć ortoptystek potrafi sama dobrać odpowiednią korekcję.
Mam nadzieję, że w sposób przystępny wyjaśniłam Ci różnice miedzy refrakcjonistą, optometrystą i ortoptystką. Współczesne możliwości dokształcania się poprzez uczestnictwo w kursach, szkoleniach, studiach podyplomowych, konferencjach, czy też webinarach pozwala na znaczne poszerzenie i ugruntowanie swojej wiedzy. W związku z tym kwalifikacje i umiejętności osób na wymienionych stanowiskach przeplatają się.
Współpracujemy ze sobą, uzupełniamy się, nie konkurujemy.
autor: Myriam Konieczyńska